5 Organizacja i metodyka szkolenia w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz kształtowanie bezpiecznych zachowań pracowników w procesach pracy

Celem szkoleń w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy jest przede wszystkim przekazanie wiedzy teoretycznej, jak i
praktycznej dla nowo zatrudnionego pracownika w zakresie BHP, niezbędnej dla bezpiecznego i bezwypadkowego wykonywania pracy.
Dobrze przygotowane i przeprowadzone szkolenie BHP to podstawowe narzędzie profilaktyczne podnoszące świadomość pracowników w zakresie zapobiegania wypadkom przy pracy oraz chorobom zawodowym.
Kodeks Pracy – art. 237/3 stanowi, iż nie wolno dopuścić pracownika do pracy, do której wykonywania nie posiada on wymaganych kwalifikacji lub potrzebnych umiejętności, a także dostatecznej znajomości przepisów oraz zasad bezpieczeństwa
i higieny pracy.
Pracodawca jest obowiązany zapewnić przeszkolenie pracownika w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy przed dopuszczeniem go do pracy oraz prowadzenie okresowych szkoleń w tym zakresie. Szkolenie pracownika przed dopuszczeniem do pracy nie jest wymagane w przypadku podjęcia przez niego pracy na tym samym stanowisku pracy, które zajmował u danego pracodawcy bezpośrednio przed nawiązaniem z tym pracodawcą kolejnej umowy o pracę.
Pracodawca jest obowiązany odbyć szkolenie w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie niezbędnym do wykonywania ciążących na nim obowiązków. Szkolenie to powinno być okresowo powtarzane. Szkolenia BHP odbywają się w czasie pracy i na koszt pracodawcy.
Szkolenie okresowe pracownika, o którym mowa w § 2, nie jest wymagane w przypadku pracownika na stanowisku
administracyjno-biurowym, gdy rodzaj przeważającej działalności pracodawcy w rozumieniu przepisów o statystyce
publicznej znajduje się w grupie działalności, dla której ustalono nie wyższą niż trzecia kategorię ryzyka w rozumieniu
przepisów o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, chyba że z oceny ryzyka, o
której mowa w art. 226 pkt 1, wynika, że jest to konieczne.
Rodzaje szkoleń
SZKOLENIE W DZIEDZINIE BHP:
- WSTĘPNE
- INSTRUKTAŻ OGÓLNY
- INSTRUKTAŻ STANOWISKOWY
- OKRESOWE
Szkolenie ma zapewnić uczestnikom:
- zaznajomienie się z czynnikami środowiska pracy mogącymi powodować zagrożenia dla bezpieczeństwa i
zdrowia pracowników podczas pracy oraz z odpowiednimi środkami i działaniami zapobiegawczymi, - poznanie przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie niezbędnym do wykonywania pracy w
zakładzie pracy i na określonym stanowisku pracy, a także związanych z pracą obowiązków i odpowiedzialności
w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy, - nabycie umiejętności wykonywania pracy w sposób bezpieczny dla siebie i innych osób, postępowania w
sytuacjach awaryjnych oraz udzielenia pomocy osobie, która uległa wypadkowi

Częstotliwość szkolenia okresowego BHP
Szkolenie okresowe pracowników zatrudnionych na stanowiskach robotniczych przeprowadza się w formie
instruktażu, nie rzadziej niż raz na 3 lata, a na stanowiskach, na których są wykonywane prace szczególnie
niebezpieczne, nie rzadziej niż raz w roku,
Szkolenie okresowe osób będących pracodawcami lub kierujących pracownikami, pracowników
inżynieryjno-technicznych, pracowników służb BHP lub osób wykonujących zadania tej służby
przeprowadza się w formie kursu, seminarium lub samokształcenia kierowanego nie rzadziej niż raz na 5 lat,
Szkolenie okresowe w przypadku pracowników administracyjno-biurowych przeprowadza się w formie
kursu, seminarium lub samokształcenia kierowanego nie rzadziej niż raz na 6 lat,
Najczęściej popełniane błędy i uchybienia dotyczące szkoleń BHP
- Brak szkoleń wstępnych i okresowych BHP lub przeprowadzenie ich z opóźnieniem, jak i również naruszenia w
częstotliwości prowadzonych szkoleń okresowych BHP. - Nieprowadzenie ponownych instruktaży stanowiskowych po zmianie warunków lub miejsca pracy albo wyposażenia
technicznego (np. zmiana miejsca wykonywania prac budowlanych lub wyposażenia stanowiska pracy w nową maszynę). - Nieprowadzenie ponownych instruktaży stanowiskowych po zmianie warunków lub miejsca pracy albo wyposażenia
technicznego (np. zmiana miejsca wykonywania prac budowlanych lub wyposażenia stanowiska pracy w nową maszynę). - Brak szkoleń okresowych dla pracodawców i osób kierujących pracownikami.
- Prowadzenie szkoleń wstępnych BHP przed zatrudnieniem (np. tydzień wcześniej, co wiąże się z koniecznością
wypłacenia pracownikowi wynagrodzenia za czas takiego szkolenia przeprowadzonego przed nawiązaniem stosunku
pracy). - Czas trwania szkoleń wstępnych oraz okresowych BHP niezgodny z przewidywanym czasem trwania szkoleń
wynikającym z ramowych programów zawartych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 27 lipca 2004 r. w
sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy. - Niedostosowanie programów szkoleń wstępnych oraz okresowych BHP do pracy wykonywanej na stanowisku pracy.
- Niezgodność programów szkoleń wstępnych oraz okresowych BHP z ramowymi programami szkoleń rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 27 lipca 2004 r. w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy.
- Nieprzechowywanie w aktach osobowych karty szkolenia wstępnego oraz zaświadczeń o odbytych szkoleniach
okresowych BHP.
Kształtowanie bezpiecznych zachowań pracowników można osiągnąć m.in. poprzez skuteczne wpływanie na motywację do bezpiecznej pracy.
Żeby zapewnienie wymaganego poziomu bezpieczeństwa było możliwe wymagane jest odpowiednie nastawienie poszczególnych członków zespołu.
Rozpoczęcie działań na poziomie ustalenia norm i zasad pozwala na wyznaczenie określonych ram zachowań. Działanie te wpływają na postawy wobec bezpieczeństwa. Jeśli pracownik został poinformowany o możliwości wystąpienia zagrożenia, ma szansę zabezpieczenia się przed nim, również poprzez swoje odpowiednie zachowanie.
Odczuwanie przez pracownika potrzeby dostosowania się do nakazanych przepisami metod pracy i wzorów postępowania nazywa się motywacją do bezpiecznej pracy. Potrzeba ta jest wynikiem przekonania, że zastosowanie się do obowiązujących metod zmniejszy bądź wyeliminuje ryzyko utraty życia lub zdrowia.