Lekcja 1 z 0
W trakcie

X Analiza okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy i chorób zawodowych oraz związana z nimi profilaktyka. Przyczyny charakterystycznych wypadków przy pracy.

Wypadki przy pracy, które odnotowujemy w zakładach pracy, stanowią jedynie czubek „góry lodowej”, składającej się z różnego kalibru zdarzeń mogących być przyczyną wypadków przy pracy.

przyczyny techniczne, które stanowią m.in.:

  • niewłaściwe urządzenia zabezpieczające i środki ochrony zbiorowej lub ich brak,
  • niewłaściwa stateczność czynnika materialnego,
  • wady konstrukcyjne i nieodpowiednia wytrzymałość czynnika materialnego,
  • niewłaściwe wykonanie czynnika materialnego,
  • ukryte wady materiałowe czynnika materialnego;

przyczyny organizacyjne, które stanowią m.in.:

  • tolerowanie przez nadzór odstępstw od zasad bezpiecznej pracy,
  • brak nadzoru i właściwej koordynacji prac zbiorowych,
  • brak lub niewłaściwe przeszkolenie pracowników w zakresie bezpieczeństwa pracy i ergonomii, szczególnie na stanowiskach pracy,
  • brak lub niewłaściwe zabezpieczenie stanowisk pracy,
  • brak lub niewłaściwe instrukcje bezpiecznego wykonywania pracy przy maszynach i urządzeniach oraz prowadzonych procesach technologicznych,
  • dopuszczenie do pracy osób bez wymaganych kwalifikacji zawodowych i dodatkowych uprawnień,
  • dopuszczenie do wykonywania pracy pracownika z przeciwwskazaniami lekarskimi oraz bez wymaganych badań profilaktycznych,
  • niewłaściwa organizacja stanowisk pracy,
  • niewłaściwa lub nadmierna eksploatacja czynnika materialnego oraz niewłaściwe naprawy i remonty;

przyczyny ludzkie, które stanowią m.in.:

  • nieprawidłowe zachowanie się pracownika (lekceważenie zagrożenia i poleceń służbowych, niedostateczna koncentracja uwagi na wykonywanej czynności, zaskoczenie niespodziewanym zdarzeniem, pośpiech),
  • niewłaściwe, samowolne zachowanie się pracownika (wykonywanie czynności bez usunięcia zagrożeń, np. niewyłączenie maszyny lub zasilania elektrycznego, niewłaściwe operowanie kończynami w strefie zagrożenia, wejście bądź wjechanie w obszar zagrożony bez upewnienia się, czy nie ma niebezpieczeństwa),
  • niestosowanie przez pracowników środków ochrony indywidualnej i zbiorowej oraz urządzeń zabezpieczających (środków zabezpieczających przed upadkiem z wysokości, urządzeń wentylacyjnych, osłon).

W 2023 r. liczba poszkodowanych w wypadkach śmiertelnych wyniosła 168 osób, a w wypadkach ciężkich 322 osoby.

Zgodnie z Kodeksem Pracy pracodawca jest obowiązany prowadzić rejestr wypadków przy pracy art. 234 § 3.
Art. 234 § 4 ustala, że koszty związane z ustalaniem okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy ponosi pracodawca.

Postępowanie w sprawach chorób zawodowych określa art. 235 KP. Zgodnie z § 1 tego artykułu – pracodawca jest obowiązany niezwłocznie zgłosić właściwemu organowi Państwowej Inspekcji Sanitarnej i właściwemu okręgowemu inspektorowi pracy każdy przypadek rozpoznanej choroby zawodowej albo podejrzenia o taką chorobę. Obowiązek ten dotyczy także lekarza, który rozpoznał lub podejrzewa przypadek choroby zawodowej (art. 235 § 2 KP).

Art. 235 § 3 KP ustala, że w razie rozpoznania u pracownika choroby zawodowej, pracodawca jest obowiązany:

  • ustalić przyczyny powstania choroby zawodowej oraz charakter i rozmiar zagrożenia tą chorobą, działając w porozumieniu z właściwym organem Państwowej Inspekcji Sanitarnej;
  • przystąpić niezwłocznie do usunięcia czynników powodujących powstanie choroby zawodowej i zastosować inne niezbędne środki zapobiegawcze;
  • zapewnić realizację zaleceń lekarskich.

Art. 235 § 4 KP zobowiązuje pracodawcę do prowadzenia rejestru zachorowań na choroby zawodowe i podejrzeń o takie choroby.

Art. 236 KP nakłada na pracodawcę obowiązek systematycznego analizowania przyczyn wypadków przy pracy, chorób zawodowych i innych chorób związanych z warunkami środowiska pracy oraz na podstawie wyników tych analiz stosowania właściwych środków zapobiegawczych. Rada Ministrów, zgodnie z art. 237 § 1 KP, została upoważniona do określenia, w drodze rozporządzenia:

  • szczegółowych zasad postępowania przy ustalaniu okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy oraz sposobu ich dokumentowania, a także zakresu informacji zamieszczanych w rejestrze wypadków przy pracy;
  • wykazu chorób zawodowych;
  • szczegółowych zasad postępowania dotyczących zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach.