Lekcja 1, Temat 1
W trakcie

Wypadki przy pracy i choroby zawodowe oraz świadczenia z nimi związane

Za wypadek w pracy uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w związku z pracą, tj.:

  • podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności albo poleceń przełożonych,
  • podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika czynności na rzecz pracodawcy, nawet bez polecenia,
  • w czasie pozostawania pracownika do dyspozycji pracodawcy w drodze między siedzibą zakładu pracy, a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku pracy.

Wszystkie wymienione elementy (nagłość, przyczyna zewnętrzna, związek z pracą oraz uraz lub śmierć) muszą wystąpić jednocześnie, aby zdarzenie, któremu uległ pracownik, mogło zostać zakwalifikowane jako wypadek przy pracy. Brak choćby jednego z tych czynników uniemożliwia uznanie zdarzenia za wypadek przy pracy.

Pracodawca jest zobowiązany niezwłocznie poinformować Inspekcję pracy i prokuratora o śmiertelnym, ciężkim lub zbiorowym wypadku przy pracy.

Należy przeanalizować wypadek!

Obowiązkowe czynności powypadkowe:

•zabezpieczenie miejsca wypadku,

•sporządzenie protokołu powypadkowego,

•zapoznanie poszkodowanego / opiekuna z protokołem powypadkowym,

•zespół powypadkowy przeprowadza postępowanie powypadkowe.

Na równi z wypadkiem przy pracy – w zakresie uprawnień do świadczeń – traktuje się wypadek, któremu pracownik uległ:

  • w czasie trwania podroży służbowej, w innych okolicznościach niż wskazane wyżej, chyba, że wypadek spowodowany został postępowaniem pracownika, które nie pozostawało w związku z wykonaniem powierzonych mu zadań,
  • podczas szkolenia w zakresie samoobrony,
  • przy wykonywaniu zadań zleconych przez działające u pracodawcy organizacje związkowe.

Obowiązki pracownika i przełożonego w razie wypadku przy pracy

Każdy pracownik, który zauważył wypadek lub dowiedział się o nim, zobowiązany jest natychmiast udzielić pomocy poszkodowanemu i zawiadomić o wypadku przełożonego pracownika poszkodowanego oraz służbę BHP.

Pracownik, który uległ wypadkowi, jeśli stan jego zdrowia na to pozwala, jest obowiązany zawiadomić niezwłocznie o wypadku swojego przełożonego. Jeżeli skutki wypadku ujawniły się w okresie późniejszym, pracownik jest obowiązany zawiadomić swojego przełożonego niezwłocznie po ich ujawnieniu.

Przełożony pracownika poszkodowanego w wypadku przy pracy jest obowiązany zabezpieczyć miejsce wypadku i niezwłocznie zawiadomić o wypadku kierownika zakładu pracy oraz służbę BHP. Stanowi to podstawę do wszczęcia postępowania powypadkowego, obejmującego m.in. powołanie zespołu powypadkowego, ustalenie okoliczności i przyczyn wypadku, zebrania dowodów, wysłuchanie poszkodowanego, uzyskanie informacji od świadków wypadku, dokonanie kwalifikacji prawnej zdarzenia, określenie wniosków i środków profilaktycznych, sporządzenie protokołu powypadkowego.

Po przeprowadzeniu postępowania zespół powypadkowy jest obowiązany zapoznać pracownika poszkodowanego z treścią protokołu powypadkowego jeszcze przed jego zatwierdzeniem. Zatwierdzony protokół powypadkowy pracodawca jest zobowiązany doręczyć pracownikowi niezwłocznie, pouczając go o sposobie i trybie odwołania.

Świadczenia przysługujące z tytułu wypadków

Najczęściej pobieranym świadczeniem z tytułu wypadku przy pracy jest: 

  • zasiłek chorobowy przysługujący pracownikowi, którego niezdolność do pracy spowodowana została wypadkiem przy pracy. Zasiłek chorobowy jest płatny w wysokości 100% wynagrodzenia.
  • jednorazowe odszkodowanie w przypadku, gdy pracownik w wyniku wypadku przy pracy doznał stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu.

Pozostałe świadczenia to:

  • zasiłek wyrównawczy – w przypadku, gdy wynagrodzenie pracownika poszkodowanego przy wypadku przy pracy uległo obniżeniu wskutek stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu,
  • świadczenie rehabilitacyjne – w sytuacji, gdy po wyczerpaniu zasiłku chorobowego poszkodowany pracownik jest nadal niezdolny do pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja lecznicza rokują odzyskanie zdolności do pracy,
  • jednorazowe odszkodowanie przysługujące członkom rodziny zmarłego pracownika w wyniku wypadku przy pracy,
  • renta z tytułu niezdolności do pracy, gdy pracownik stał się niezdolny do pracy wskutek wypadku przy pracy,
  • renta szkoleniowa – przyznawana w stosunku do pracownika, któremu orzeczono celowość przekwalifikowania zawodowego ze względu na niezdolność do pracy w dotychczasowym zawodzie spowodowaną wypadkiem przy pracy,
  • renta rodzinna oraz dodatek do renty rodzinnej dla sieroty zupełnej są przyznawane dla członków rodziny zmarłego pracownika uprawnionego do renty z tytułu wypadków przy pracy,
  • dodatek pielęgnacyjny (na zasadach i w wysokości określonych ustawą o emeryturach i rentach z FUS),
  • pokrycie kosztów leczenia – koszty skutków wypadków przy pracy związane ze świadczeniami zdrowotnymi w zakresie stomatologii, szczepień ochronnych, pokrycia kosztów przedmiotów ortopedycznych na ustalonych zasadach.

Ponadto pracownikowi z tytułu wypadków przy pracy należy się świadczenie wynikające z Kodeksu pracy, to jest odszkodowanie za przedmioty utracone w związku z wypadkiem.

Za stały uszczerbek na zdrowiu uznaje się takie naruszenie sprawności organizmu, które powoduje upośledzenie czynności organizmu nierokujące poprawy.

Świadczenia nie przysługują poszkodowanemu pracownikowi, jeżeli:

  • wyłączną przyczyną wypadku było udowodnione naruszenie przez pracownika  przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia, spowodowane przez niego umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa,
  • pracownik, będąc w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środków odurzających bądź substancji psychotropowych, przyczynił się w znacznym stopniu do spowodowania wypadku. 

Za wypadek w drodze do pracy lub z pracy uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, które nastąpiło w drodze do lub z miejsca wykonywania zatrudnienia lub innej działalności stanowiącej tytuł ubezpieczenia rentowego, jeżeli droga ta była najkrótsza i nie została przerwana.

Jednakże uważa się, że wypadek nastąpił w drodze do pracy lub z pracy, mimo że droga została przerwana, jeżeli:

  • przerwa była życiowo uzasadniona,
  • czas nie przekraczał granic potrzeby, a także wówczas,
  • gdy droga, nie będąca drogą najkrótszą, była dla ubezpieczonego, ze względów komunikacyjnych, najdogodniejsza.

Poszkodowany w wypadku w drodze do i z pracy ma prawo do:

wynagrodzenia chorobowego w wysokości 100 % swego wynagrodzenia – nieprzekraczające 33 dni choroby w roku kalendarzowym, a w przypadku pracownika, który ukończył 50 rok życia łącznie do 14 dni kalendarzowych,

zasiłku chorobowego w wysokości 100 % podstawy wymiaru (po zakończeniu pobierania wynagrodzenia chorobowego) – do 182 dni licząc z okresem pobierania wynagrodzenia chorobowego

  • świadczenia rehabilitacyjnego w wysokości 100 % – przysługuje przez okres niezbędny do przywrócenia zdolności do pracy, nie dłużej jednak niż 12 miesięcy (po upływie 3 m-ca ustaje ochrona trwałości stosunku pracy),
  • zasiłku wyrównawczego (o ile poszkodowany jest pracownikiem),
  • renty z tytułu niezdolności przy pracy,
  • renty szkoleniowej.

POSTĘPOWANIE W RAZIE CHOROBY ZAWODOWE

Zgodnie z ustawą o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych za chorobę zawodową uważa się chorobę określoną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy.

Lekarz, który rozpoznał lub podejrzewa przypadek choroby zawodowej, zobowiązany jest niezwłocznie zgłosić właściwemu organowi Państwowej Inspekcji Sanitarnej i właściwemu Inspektorowi pracy każdy przypadek rozpoznanej choroby zawodowej albo podejrzenia o taką chorobę. Obowiązek ten dotyczy także pracodawcy.

W razie rozpoznania u pracownika choroby zawodowej, pracodawca zobowiązany jest: ustalić przyczyny powstania choroby zawodowej oraz charakter i rozmiar zagrożenia tą chorobą, działając w porozumieniu z właściwym organem Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

Następnie należy niezwłocznie przystąpić do usunięcia czynników powodujących powstanie choroby zawodowej i zastosować inne niezbędne środki zapobiegawcze, zapewnić realizację zaleceń lekarskich.